Hydrauliek die machines in beweging houdt

Wat veranderde er precies toen de Nederlandse markt voor online kansspelen in 2021 werd geopend, en wat betekent de Wet Koa voor het huidige stelsel? Dit stuk legt de belangrijkste begrippen uit, beschrijft de bescherming die in het systeem is ingebouwd en onderscheidt de twee data die vaak door elkaar worden gehaald.

Begrippen kort uitgelegd

De Wet Koa is de afkorting voor de Wet kansspelen op afstand en regelt het aanbieden van kansspelen via internet. Wie online kansspelen wil aanbieden, heeft daarvoor een KOA-vergunning nodig. Die wordt afgegeven door de Kansspelautoriteit (KSA), de toezichthouder die ook de naleving van de regels in de gaten houdt. De combinatie van wet, vergunning en toezicht vormt samen het vergunningstelsel.

Daarnaast komen enkele begrippen vaak terug. De speelrekening is de rekening waarlangs alle transacties van een speler lopen. Met de Kansspelwijzer, op de website van de KSA, wordt gecontroleerd welke aanbieders een vergunning hebben. CRUKS staat voor Centraal Register Uitsluiting Kansspelen en is het systeem waarmee iemand zich kan laten uitsluiten van deelname aan kansspelen bij alle legale aanbieders.

Bescherming ingebouwd in het stelsel

Een groot deel van de bescherming is ingebouwd aan de poort: voordat een speler wordt toegelaten, stelt de aanbieder identiteit en leeftijd vast, waarbij de minimumleeftijd 18 jaar is. Ook wordt gecontroleerd of de persoon is ingeschreven in CRUKS, het systeem voor uitsluiting waarvoor een inschrijving minimaal zes maanden geldt en dat bij alle legale aanbieders werkt, zowel online als op locatie. Die verplichte controle bestaat sinds 1 oktober 2021. Zo ontstaat een uitgangspunt waarin toegang niet vanzelfsprekend is, maar het gevolg van gecontroleerde voorwaarden. De bescherming werkt daardoor als kwaliteitsstandaard van de markt: ze is geen aanvullende service, maar een voorwaarde voor deelname.

Ook tijdens het spelen is bescherming ingebouwd. Nieuwe spelers hebben een maximaal maandelijks stortingslimiet van 350 euro, en 150 euro voor jongvolwassenen tot 24 jaar; een hoger limiet komt pas na persoonlijk contact over risico’s en hulp. Bij hoge nettostortingen volgt een toets op draagkracht. Elke 30 minuten verschijnt een melding over speelduur en limieten, en bedragen worden in euro’s getoond. Spelers kiezen hun limieten zelf in een neutrale omgeving zonder voorgevulde keuzes, en een aanbieder mag geen minimumlimiet eisen. Samen vormen deze maatregelen een kader waarin zelfsturing en zicht op het eigen speelgedrag centraal staan.

Eisen aan de vergunninghouder

Een vergunninghouder moet gevestigd zijn in de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte, een eis die samenhangt met de uitvoerbaarheid van toezicht. Een eis aan vestiging is zakelijk van aard en staat los van de vormgeving van een site. De voorkant van een casinoplatform is te bekijken op https://bistro-montmartre.nl/. Zulke indelingen verschillen van site tot site.

Wat het stelsel betekent voor reclame en bonussen

Het stelsel stelt ook eisen aan reclame. Sinds 1 juli 2023 is ongerichte reclame voor online kansspelen verboden, en sinds 1 juli 2025 geldt een verbod op sponsoring door online aanbieders, ook in de sport. In reclame mogen geen rolmodellen zoals influencers, (oud-)topsporters of modellen voorkomen, reclame mag niet op jongvolwassenen van 18 tot en met 23 jaar zijn gericht en niet worden gecombineerd met boodschappen over verantwoord spelen. Bonussen tellen als reclame, inclusief loyaliteitsprogramma’s: ze moeten volledig en duidelijk worden omschreven en mogen geen kunstmatige haast creeren. Cashback op verlies is in Nederland niet toegestaan. Dit volgt uit dezelfde gedachte als de rest van het stelsel.

Een vergunning voor online spelaanbod

Het aanbieden van online kansspelen is in Nederland voorbehouden aan houders van een KOA-vergunning, op grond van artikel 31a van de Wet op de kansspelen. De vergunning wordt verleend door de KSA en vormt de basis voor het toezicht op wat spelers te zien krijgen. Wie wil weten of een aanbieder een vergunning heeft, gebruikt daarvoor de Kansspelwijzer.

Twee data: april en oktober 2021

De Wet Koa is op 1 april 2021 in werking getreden, maar de markt is pas op 1 oktober 2021 geopend. Dat verschil wordt vaak vergeten. Tussen beide data lag de periode waarin de eerste vergunningen werden beoordeeld, zodat vanaf 1 oktober 2021 de eerste vergunninghouders legaal online konden aanbieden. Voor lezers is de wet dus het kader, en de oktoberdatum het moment waarop dat kader in de praktijk begon te werken. Latere maatregelen, zoals de limieten voor nieuwe spelers van 1 oktober 2024, bouwen op dat fundament voort. Wie een datum noemt, doet er dus goed aan te zeggen of het om de wet of om de opening van de markt gaat.

Mijlpalen in het stelsel op volgorde:

1. 1 april 2021: de Wet Koa treedt in werking.
2. 1 oktober 2021: de markt gaat open en de eerste vergunningen zijn actief.
3. 1 juli 2023: het verbod op ongerichte reclame gaat in.
4. 1 oktober 2024: aanvullende maatregelen voor betere bescherming, zoals limieten voor nieuwe spelers, gaan in.
5. 1 juli 2025: het verbod op sponsoring door online aanbieders gaat in.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de Wet Koa en de KOA-vergunning?

De Wet Koa is de wet die het online aanbod regelt. De KOA-vergunning is de toestemming die een aanbieder nodig heeft om op grond van die wet online kansspelen aan te bieden.

Wie geeft de vergunningen af?

De Kansspelautoriteit. Het overzicht van verleende vergunningen staat in de Kansspelwijzer op de website van de toezichthouder.

Waarom noemt men twee data in 2021?

De wet trad op 1 april 2021 in werking en de markt opende op 1 oktober 2021, na de beoordeling van de eerste aanvragen.

Waar moet een vergunninghouder gevestigd zijn?

In de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte.

Welke controles gelden voordat een speler wordt toegelaten?

De aanbieder stelt identiteit en leeftijd vast en raadpleegt CRUKS. De minimumleeftijd is 18 jaar.

Is een bonus een vorm van reclame?

Ja. Bonussen, loyaliteits- en spaarprogramma’s inbegrepen, tellen als reclame en moeten volledig en duidelijk zijn omschreven.